| Główna | | Artykuły | | Fatwa | | Forum | | Chat | | Księga gości | | Linki | | Kontakt |

Tawassul

Dr 'Abd al-Karim Bi-Azar Shirazi

„O wy, którzy wierzycie! Bójcie się Allaha i poszukujcie połączenia się z Nim...” Quran 5:35

W ciągu ostatnich kilku wieków Muzułmanie obserwują poważne zamieszanie wokół kwestii tawassul (suplikacji) do Proroka Muhammada (saws), Ahlul Bait (as), Świętych i Pobożnych, do tego stopnia że ci, którzy odrzucają te koncepcję oskarżają jej zwolenników o szirk (politeizm); natomiast zwolennicy tawassul przypisują jego przeciwnikom brak szacunku wobec Proroka (saws) i jego Nieomylnego Rodu (as). Rezultatem jest wciąż narastająca po obu stronach bigoteria, korzystna jedynie dla ich wspólnych wrogów zwiększających swą dominację nad ziemiami muzułmańskimi.

Definicja tawassul

Leksykalne znaczenie tawassul to „bliskość” lub „środek” poprzez który osiąga się jakiś cel. Na przykład, kiedy mówimy „wa wassala ila Allah” mamy na myśli wykonanie aktu zbliżenia się do Allaha. Wasil w takim kontekście oznacza „tego, który pożąda Allaha”. Według wybitnego uczonego sunnickiego, Sayyida Muhammada Alusi Al-Baghdadi, wasilah to środek osiągnięcia bliskości z Allahem poprzez dobre uczynki i powstrzymywanie się od grzechu. Kiedy na przykład mówi się „wasala ila kadha”, oznacza to coś przez co osiągamy taką bliskość.

Z przytoczonego na początku artykułu 35 wersu sury Al-Ma’idah jasno wynika, że „bójcie się Allaha” jest nakazem powstrzymywania się od grzechu, podczas gdy „poszukujcie połączenia się z Nim” jest nakazem odprawiania aktów czci. [1]

Zarówno Raghib Isfahani jak i ‘Allamah Sayyid Husayn Tabataba’i są zdania, że al-wasilah oznacza poszukiwanie pewnego celu poprzez pragnienie lub skłonność, a wasilah wobec Boga oznacza przestrzeganie Jego ścieżki z mądrością i czcią poprzez stosowanie się do Szari’ah. Innymi słowy, wasilah jest środkiem komunikacji i duchowego połączenia pomiędzy ludzkością a Allahem.

Zgodnie z pewnym przekazem, al-wasilah to także pozycja w Raju zarezerwowana tylko dla jednej osoby, a Prorok Muhammad (saws) poprosił ummę by modliła się o przyznanie tej pozycji jemu. [2]  

a) Tawassul do Proroka (saws) i Świętych za ich życia

Według opinii założyciela ruchu Wahhabi, Muhammada ibn ‘Abd al-Wahhaba oraz innych podobnych mu „uczonych” w przeszłości, dozwolone jest szukanie pomocy innych ludzi jeśli proszona osoba jest w stanie takiej pomocy udzielić. [3]

Alusi wierzy, że czynienie z ludzi wasilah – proszenie ich aby modlili się za nas jest dozwolone bez cienia wątpliwości pod warunkiem, że prosimy osobę żyjącą, skoro sam Prorok (saws) mawiał do towarzyszy by pamiętali o nim w swych suplikacjach do Allaha. Uważa on za niedozwolone proszenie o modlitwę kogoś kto już nie żyje; zezwala jednak na suplikacje przed grobem Proroka (saws) ponieważ czynili to sami Towarzysze zwracając swe oblicza w stronę Qiblah.

b) Tawassul do Proroka (saws) po jego śmierci

Uczeni nie są zgodni czy dozwolone jest czynienie z Proroka (saws) wasilah po jego śmierci w zwrotach takich jak Allahuma inni asaluka bi-Nabiyyika (O Allah! Proszę Cię przez Twojego Proroka) czy bi-Haqqi Nabiyyika (dla dobra Twego Proroka). Spotykamy się w tej kwestii z dwiema różnymi opiniami.

1. Opinia o legalności

Wszyscy prawoznawcy – uczeni Imami, Szafi’i, Maliki oraz późniejsi uczeni Hanafi oraz Hanbali są jednomyślni, że suplikacja do Proroka (saws) jest dozwolona niezależnie od tego czy miała miejsce za życia Proroka (saws) czy po jego śmierci. [4]

Abbasydzki kalif, Mansur al-Dawaniqi, spytał pewnego razu Malika ibn Anasa, założyciela szkoły prawodawczej Maliki, czy podczas suplikacji powinien zwracać swą twarz w kierunku Qiblah czy też w stronę grobu Proroka (saws). Malik odpowiedział mu: 

„Dlaczego chcesz odwracać się od Proroka (saws) skoro jest on dla ciebie i dla twojego ojca Adama wasilah w obliczu Allaha w Dniu Zmartwychwstania. Zwracaj się ku niemu (Prorokowi) i szukaj jego wstawiennictwa (szafa’at)." [5]

Sunnicki uczony al-Nawawi opisując rytuały pielgrzymki do grobu Proroka (saws) pisze:

„Pielgrzym powinien zwrócić twarz w stronę grobu Posłańca Allaha (saws), uczynić go środkiem (tawassul) dojścia do Boga oraz szukać jego wasilah jako pośrednictwa (szafa’at) tak samo jak beduin, który odwiedzając grób Proroka (saws) powiedział: 'Pokój z tobą o Posłańcu Allaha, słyszałem Allaha mówiącego:  <<A gdyby oni, kiedy sami sobie wyrządzają niesprawiedliwość, przyszli do ciebie i poprosiliby Allaha o przebaczenie i poprosiłby o przebaczenie dla nich Posłaniec, to znaleźliby Allaha jako przyjmującego nawrócenie, litościwego.>> (Quran 4:64). Tak więc przyszedłem do ciebie dla przebaczenia mych grzechów i dla twego wstawiennictwa u Allaha.” [6]

Ibn Qudamah Hanbali, definiując sposób pielgrzymowania do grobu Proroka (saws), pisze w księdze al-Mughni: 

„Stań przy grobie Proroka (saws) i powiedz: ‘Przybyłem do ciebie po przebaczenie moich grzechów i po twoje wstawiennictwo u Allaha.” [7]

Szafi’icki uczony Ghazzali poświęcił w swym dziele „Ihya’ ‘Ulum al-Din” osobny rozdział o pielgrzymce do grobu Proroka (saws). Pisze on:

„Prorok powinien być wasilah oraz pośrednikiem (szafi’) i z twarzą zwróconą w stronę grobu pielgrzym powinien powiedzieć: ‘A gdyby oni, kiedy sami sobie wyrządzają niesprawiedliwość, przyszli do ciebie i poprosiliby Allaha o przebaczenie i poprosiłby o przebaczenie dla nich Posłaniec, to znaleźliby Allaha jako przyjmującego nawrócenie, litościwego.’" (Quran 4:64)

Al-Ghazzali dodaje, że zalecane jest aby pielgrzym po pozdrowieniu Proroka (saws) udał się do grobów Imamów Hasana ibn Alego, Alego ibn al-Husajna, Muhammada ibn Alego oraz Dżafara ibn Muhammada (niech Allah będzie z nich zadowolony) a także by odprawił Salat w Meczecie Fatimy (niech Allah będzie z niej zadowolony). [8]  

2. Opinia o niechęci do Tawassul

Prawoznawca Abu Yusuf przekazał od swego nauczyciela Abu Hanify, że nie jest właściwe wzywanie Allaha inaczej jak tylko przez Allaha (Jego Imiona i Atrybuty), skoro mówi On: „Do Allaha należą imiona najpiękniejsze, wzywajcie Go więc nimi.” (Quran 7:180). Abu Hanifah, Abu Yusuf i Muhammad Shaybani odczuwają więc niechęć do wzywania Allaha poprzez Proroka (saws) wychodząc z założenia, że stworzenia nie mają żadnych praw nad Wszechmocnym Stwórcą, który obdarza łaską tego kogo chce. Jednakże Ibn ‘Abidin w tej kwestii mówi iż prawdą jest, że stworzenia nie mają żadnych praw nad Stwórcą, ale Stwórca nadaje prawa ludzkości. W dziełach pierwszych uczonych Hanafi nie znajdujemy żadnych innych wzmianek o Tawassul [9]. Więcej na ten temat powiedzieli jednak późniejsi uczeni hanaficcy. Alusi al-Baghdadi cytuje Ibn ‘Abd al-Salama mówiącego, że dozwolone jest wzywanie Allaha poprzez Proroka (saws), ponieważ jest on przywódcą dzieci Adama. Alusi opiera swoje rozumowanie na hadisie (hasan i sahih) przekazanym zarówno przez Tirmidhiego jak i Ahmada ibn Hanbala, w oparciu o autorytet ‘Usmana bin Hunayf, który powiedział:

"Pewnego razu ślepy człowiek poprosił Proroka (saws) by modlił się do Allaha o przywrócenie mu wzroku. Prorok (saws) polecił mu zrobić ablucję i wyrecytować następujące dua: ‘O Allah! Proszę Cię i zwracam się do Ciebie przez Twojego Proroka (saws), proroka miłosierdzia; O Posłańcu Allaha! Zwracam się do ciebie jako środka dotarcia do Boga i spełnienia mojej prośby; O Allah! Przyjmij dla mnie wstawiennictwo (szafa’at) Proroka.’"

Alusi wierzy więc, że nie ma żadnych obiekcji wobec tawassul poprzez godność Proroka (saws) zarówno za jego życia jak i po śmierci, ponieważ owa godność odnosi się tutaj do jednego z atrybutów Allaha. Alusi twierdzi również, że tawassul poprzez godność osoby innej niż Prorok (saws) jest także dozwolone pod warunkiem, że jest to osoba posiadająca pozycję godności w oczach Allaha. [10]

Przypisy:

[1] - Alusi, Ruh al-Ma’ani, tom 6, str. 124-128.

[2] - Tabrisi, Majma' al-Bayan, tom 6, str. 86; Sahih Muslim, tom 1, str. 289.

[3] - Nida'-i Wahdat, traktat Ibn 'Abd al-Wahhaba skierowany do Shaykha Ja'fara Najafi.

[4] - Sharh al-Mawahib, tom 8, str. 304; al-Majmu', tom 8, str. 274; Ibn 'Abidin, tom 5, str.254; al-Fatawa al-Hindiyyah, tom 1, str. 266 oraz tom 5, 318; Fath al-Qadir, tom 8, str. 297, 298 oraz al-Futuhat al-Rabbaniyyah 'ala al-Azkar al-Nabawiyyah, tom 5, str. 36.

[5] - Sharh al-Mawahib, tom 8, str. 304-5; Wafa' al-Wafad, tom 4, str. 1371; al-Qawanin al-Fiqhiyyah, str. 148; oraz Sharh Ibn al-Hasan 'ala al-Risalah al-Qirwani, tom 12, str. 478).

[6] - Al-Majmu', tom 8, str. 274; Fayd al-Qadir, tom 2, str. 134; I'anah al-Talibiyyin, str. 315.

[7] - Al-Mughni ma' al-Sharh, tom 3, str. 588; al-Sharh al-Kabir ma' al-Mughni, tom 3, str. 494.

[8] - Abu Hamid Muhammad al-Ghazzali', Ihya' 'Ulum al-Din, tom 1, str. 258-261.

[9] - Al-Mausu'ah al-Fiqhiyyah, rozdział 14, str. 160.

[10] - Tafsir Ruh al-Ma'ani, tom 6, 128.